Tipyn bach am Lynebwy
Croeso!
Failte! Welcome! Bienvenue! Alright, butt!
(gan Paul Walbyoff a Robert Smith. Diolch i Phylip Brake am y
cyfieithiad)
Gobeithio y byddwch yn mwynhau eich taith a’ch ymweliad â Glynebwy.
Os oes gennych unrhyw sylwadau, e-bostiwch y
clwb neu’r gwefeistr.
Lleolir Glynebwy yn ne-ddwyrain Cymru ym mwrdeistref Blaenau Gwent.
Ymhlith y bobl enwog sy’n hanu o Lynebwy mae’r dylunydd ffasiwn,
Geoff Banks, rheolwr Oasis (a chyn-cadeirydd y clwb) Marcus Russell,
chwaraewr snwcer, Mark Williams a’r seren sgrin/llwyfan, Brian
Hibbard a gyrhaeddodd frig siartiau pop Prydain gyda’r ‘Flying
Pickets’, ac a gafodd ffling gyda Deirdre yn ‘Coronation
Street’! Ond unwaith eto, pwy (yn ôl y sôn) sydd ddim? Priododd
Penny Tranter o Adran Dywydd y BBC, i mewn i deulu oedd yn berchen
siop groser a blodau yn ‘Badminton Grove’ ac, wrth gwrs, dyna’r
canwr pop enwog o Gymro, Tom Jones. Arhoswch funud, mae e’n dod o
Bontypridd, er y gred yw ei fod unwaith wedi cael ei dalu (yn ôl y
sôn)
am beidio â chanu yn y Ty Bryn!
Defnyddiwyd dur o Lynebwy i adeiladau Pont Harbwr Sydney, ac mae
44,000 o friciau peirianyddol coch o Gendl yn cynnal Adeilad yr
‘Empire State’, tra bo dociau Southampton yn sefyll ar slag wedi
ei fathru (amureddau wedi eu hoeri o wneud dur) o waith haearn Cendl.
Mae tref Glynebwy, a’r ardal o’i chwmpas, yn meddu ar orffennol
diwydiannol cyfoethog – yn y lle cyntaf yn sgil cynhyrchu haearn a
mwyngloddio glo, ac wedyn oherwydd y diwydiant dur – a dyna pam mai
DYNION DUR (STEELMEN) yw llysenw Clwb Rygbi Glynebwy.
Yn sgil yr hinsawdd economaidd cyfnewidiol sydd ohoni, ynghyd â
chynllwyniau cyfalafiaeth global, caeodd y pyllau glo a’r gwaith dur
(a oedd yn ei ddydd, y gwaith dur integredig hwyaf yn y byd) a roddai
swyddi i bobl Glynebwy a’r ardal o’i chwmpas. Y dyddiau hyn, mae
llawer o bobl Glynebwy yn dal i weithio mewn cwmnïau lleol, tra bo
eraill yn teithio bob dydd i weithio yng Nghasnewydd neu Gaerdydd.
Mae Glynebwy yn meddu ar hinsawdd falmaidd a mwyn. Dyw hi braidd byth
yn bwrw glaw yma. Ni fu eira yma ers iddi friwlan rhyw ychydig yn ôl
yn 1947, ac mae’r tymheredd cyfartalog blynyddol yn cymharu’n
ffafriol â gorllewin Awstralia a’r Cote d'Azur. (Daw’r wybodaeth
yma o waith clasurol Billy Benjy – a ystyrir gan lawer ei fod yn
waith diffiniadol yr oes, sef ‘101 o Gelwyddau am Lynebwy’.)
Am fwy o wybodaeth am hanes cymuned a chlwb rygbi Glynebwy, gweler y
cyhoeddiadau canlynol:
‘Steel, Skill and Survival: Rugby in Ebbw Vale and the Valleys (1870
- 1952)’ gan David Boucher.
‘Heritage: A History of Ebbw Vale (Volume 1)’ gan Keith Thomas.
(ISBN 0948698098)
‘A History of Ebbw Vale’ gan Arthur Gray-Jones.
Sut i gyrraedd yma
Satnav: NP23 5AZ
Mapiau Google cliciwch yma
Trên pob awr o Gaerdydd Canolog yn galw am Rogerstone, Rhisga a
Phontymeistr, Crosskeys, Trecelyn, Llanhilledd a Pharcfford Glynebwy.
O'r orsaf, cymerwch tacsi i Barc Eugene Cross (5 munud) neu fws i
ganol y dref a thro byr i Barc Eugene Cross.
Ar fws: Y prif gysylltiadau o ddinasoedd Caerdydd a Chasnewydd yw
gwasanaeth bws X4 sy’n rhedeg rhwng Caerdydd a Henffordd drwy
Bontypridd, Merthyr Tudful, Glynebwy a’r Fenni, yn y ddau gyfeiriad,
a gwasanaeth 22 sy’n rhedeg rhwng Casnewydd a Glynebwy drwy Gwmbrân,
Pontypwl ac Aberbîg, yn y ddau gyfeiriad. Dylech ymgynghori â’r
cwmni, sef ‘Stagecoach’, cyn cychwyn.
Mewn awyren i Gaerdydd neu Fryste; mae gan y ddau faes awyr fynediad
rhwydd i draffordd yr M4.
Ar yr Heol Yn Teithio o’r M4
Gadewch yr M4 ar Gyffordd 28.
O ble bynnag y dowch, cewch groeso cynnes iawn, ac o ddilyn y
cyfarwyddyd canlynol, dewch o Gyffordd 28 yr holl ffordd i heulog Barc
Eugene Cross.
Wrth y cylchfan yn syth ar ôl Cyffordd 28, anelwch am yr A487, gan
ddilyn yr arwyddion am Risga a Bryn-mawr. Dyna’r tro cyntaf ar y
chwith os dowch o’r gorllewin, ond ar y dde ichi, os byddwch yn dod
o’r dwyrain.
Yn fuan iawn gwelwch gylchfan arall lle y dylech ddilyn yr A467 a’r
un arwyddion. Mae hon yn ffordd ddeuol dda. Drwy gyfres o gylchfannau,
cadwch ar yr A467, gan ddilyn yr arwyddion i FRYN-MAWR.
Oddetu 12 milltir ar ôl gadael yr M4, ewch drwy groesffordd weddol
fawr â goleuadau traffig yng NGHRYMLYN. Cyn ichi gyrraedd y goleuadau
traffig yng NGHRYMLYN, fe welwch ar y chwith, ffatri’r gwneuthurwyr
Hi-Fi/Fideo o Japan, sef AIWA.
Cariwch ymlaen, gan ddilyn yr A467, sydd erbyn hyn yn ffordd sengl.
Wrth y cylchfan nesaf, trowch ar y chwith i’r A4046. Gwelwch
arwyddion i BARC yr WYL ag wyneb fel clown arnyn nhw. Byddwch yn
teithio ar hyd heol gul â choed pîn (pert iawn!), ac ar ôl ychydig
filltiroedd, cyrhaeddwch dref fach CWM. Wrth y cylchfan, cymerwch y
3ydd fynedfa (yr A4046). Edrychwch yn eich tywyslyfr o stereoteips ac
ystrydebau a throi at ‘olygfa nodweddiadol o Gymoedd Cymru.’
Yr A4046 yw’r heol yma o hyd. Cadwch ar yr heol hon hyd cyrhaeddwch
WAUN-LWYD. Wrth deithio drwy WAUN-LWYD, gwnewch yn siwr nad ydych yn
mynd dros 30 mya (50 cya) gan fod yno nifer o gamerâu heddlu, a
fyddech chi ddim angen ymddangos ar gyfres deledu Sky, ‘Pan fo Pobl
yn Cyflymu drwy Waun-lwyd.’
Chwiliwch am WESTY’R PARC (PARK HOTEL), sef adeilad gerrig llwyd ar
y dde ichi. Bydd angen ichi droi i’r dde* ychydig cyn cyrraedd
GWESTY’R PARC. Wrth ichi deithio ar hyd yr heol, fe welwch safle'r
hen Waith Dur ar y chwith.
Os arhoswch ar yr heol yma, ymhen rhyw ddwy filltir, byddwch tu allan
i Glwb Rygbi Glynebwy.
*Dewis arall i ffordd GWESTY’R PARC: yn lle troi i’r dde, arhoswch
ar yr heol yr ydych arni, ac wrth y cylchfan nesaf, cymerwch yr 2il
fynedfa. Gwelwch safle'r hen Waith Dur ar y dde ichi, a dylech fynd yn
syth ymlaen am tua milltir hyd nes y gwelwch, ar y chwith, ranc tacsi
a rhes o arosfannau bws.
Heibio i’r arosfannau bws, mae’r heol yn troi i groesfan belican.
Cyn cyrraedd honno, trowch i’r dde ar y cyffordd. Dilynwch yr heol i
lawr i’r cylchfan. Bydd Clwb Rygbi Glynebwy ar y dde ichi.
O'r A465 (Heol Pennau'r Cymoedd)
Ar gylchfan GLYNEBWY
bydd rhaid ichi ddilyn y fynedfa a'r arwydd sy’n dweud,
GLYNEBWY (mynedfa cyntaf o'r ddwyrain neu trydydd fynedfa o'r orllewin).
Cariwch yn syth ymlaen. Ar y dde ichi mae Ysgol Gyfun Glynebwy a
champws Glynebwy Coleg Gwent. Ar y chwith mae Ysbyty'r Tri Chwm a
meysydd chwarae.
Wrth y cylchfan, cymerwch y fynedfa gyntaf. Ar y chwith mae’r Orsaf
Dân. Cariwch yn syth ymlaen. Wrth y cylchfan nesaf mae Clwb Rygbi
Glynebwy.
O ba gyfeiriad bynnag y byddwch yn teithio, mae’r tirnodau ger y
maes yn cynnwys TESCO, Canolfan Hamdden Glynebwy, y Canolfan Gwaith
a’r Ganolfan Ddinesig.
Gellir parcio yn y Ganolfan Ddinesig a thu ôl i Westy’r
‘Bridgend’ ger Ysgol Pont-y-gof.
Os oes gennych amheuaeth, rydym yn gyfeillgar iawn, ac eithrio Jones,
y senoffôb, wrth gwrs.
Llety a Lluniaeth
Mae llawer o westai yn yr ardal o gwmpas Glynebwy – pob un ohonyn
nhw o fewn taith car 15 / 20 munud o Lynebwy. Yn y dref ei hunan,
cewch aros yn yr Ebbw Vale Guesthouse, y Park Hotel neu'r Premier
Travel Inn (nes i'r orsaf).
Diau y byddwch am brofi awyrgylch ty’r clwb, 'The Welfare', ym Mharc
Eugene Cross, ond mae yna amryw o dafarndai o fewn cyrraedd y maes ar
droed, yn enwedig Gwesty’r ‘Bridgend’ (tu allan i’r brif
fynedfa), y ‘King’s Arms, y ‘Beaufort Arms’, ac yng nghanol y
dref, mae'r ‘Picture House’ (tafarn J. D. Wetherspoon lle gellir
cael bwyd o ansawdd dda am bris rhesymol), y Saith Bwa (Severn Arches)
a Thafarn y Farchnad (Market Tavern) (tafarn â cherddoriaeth fyw).
Mae yng nghanol y dref nifer o siopau bwyd parod lle gellir blasu bwyd
o’r India, China, cyw iâr wedi’i ffrïo, cebabs, a ‘sgods a
‘sglods traddodiadol a'r restaurant Indiaidd rhagorol y Tara Mahal.
Ffoniwch y Clwb ar 01495 302995 am gyngor.
